مذاکرات هسته‌ای «متوقف» می‌شود؟

مسیر امنیتی

هرچند حسن روحانی به محض در دست گرفتن سکانداری کشور، مراحل اجرایی پرونده کهن هسته‌ای کشورمان را از شورای عالی امنیت ملی به وزات امور خارجه منتقل کرد تا شاید از بار امنیتی بودن این پرونده بکاهد اما ظاهرا قرار نیست پرونده هسته‌ای ایران خارج از مسیر امنیتی بررسی شود، البته اگر طرف مقابل اعتقادی به مسیر گفتگو داشت تا کنون بار‌ها و بار‌ها این پرونده بسته شده بود.

کنگره

جمهوری اسلامی ایران بار‌ها اعلام کرده که فقط دولت آمریکا را به عنوان مسئول در قبال مذاکرات هسته‌ای آنهم به عنوان یکی از اعضای گروه ۵+۱ می‌شناسد اما ظاهرا دولت آمریکا نظر دیگری دارد چرا که کنگره را وارد بازی هسته‌ای کرده است، کنگره‌ای که از هر تلاشی برای سنگ اندازی در مسیر مذاکرات دریغ نکرده‌ و نمی‌کند.

تهدید

اما همسو با کنگره، برخی مسئولان ارشد آمریکا همچون «جو بایدن» معاون رئیس جمهور آمریکا و «جان کری» وزیر خارجه‌ آمریکا نیز درباره‌ مطرح بودن همه‌ گزینه‌ها برای مقابله با ایران، از تهدید نظامی علیه ایران سخن گفته‌اند به طوری که این گستاخی با واکنش صریح مسئولان ارشد جمهوری اسلامی ایران مواجه شد و حتی مجلس شورای اسلامی در این مورد ساکت ننشست.

اوّلاً که غلط می‌کنید

رهبر معظم انقلاب در دیدار اخیر با معلمین در این رابطه فرمودند: … یک ملّت اگر نتواند از هویّت خود، از عظمت خود، آن‌چنان که هست، در مقابل بیگانگان دفاع بکند، قطعاً توسری خواهد خورد؛ بروبرگرد ندارد. باید قدر شخصیّت و هویّت خود را دانست. دشمن تهدید می‌کند، همین چندروزه، دو نفر از مقامات رسمی آمریکا تهدید نظامی کردند؛ حالا کار به آن افرادی که مسئولیّت‌های خیلی مهم و حسّاسی ندارند، نداریم. من نمی‌فهمم مذاکره در زیر شبح تهدید چه معنایی دارد؟ مذاکره کنیم زیر شبح تهدید! مثل اینکه یک شمشیری بالای سر [ما باشد]. ملّت ایران این‌جوری نیست؛ ملّت ایران مذاکره‌ زیر سایه‌ تهدید را برنمی تابد. چرا تهدید می‌کنند؟ چرا غلط زیادی می‌کنند؟ می‌گوید اگر چنین نشود، چنان نشود، ممکن است ما حمله‌ نظامی به ایران بکنیم؛ اوّلاً که غلط می‌کنید؛ ثانیاً من در زمان رئیس‌جمهور قبلی آمریکا – آن‌وقت هم تهدید می‌کردند – گفتم دوران بزن‌ودررو تمام شده؛ این‌جور نیست که شما بگویید می‌زنیم و درمیرویم؛ نخیر، پا‌هایتان گیر خواهد افتاد و ما دنبال می‌کنیم. این‌جور نیست که ملّت ایران‌‌ رها کند کسی را که بخواهد به ملّت ایران تعرّضی بکند؛ ما دنبال خواهیم کرد. این معنا را همه توجّه داشته باشند؛ مذاکره‌کنندگان ما هم توجّه داشته باشند؛ خطوط قرمز و خطوط اساسی که گفته شده است، همواره در نظرشان باشد که البتّه لابد هست، ان‌شاءالله مورد نظرشان هست و از این خطوط عبور نخواهند کرد؛ امّا این معنا هم قابل قبول نیست که آن‌ها مدام بنشینند تهدید بکنند. چه تهدیدی؟ شما به این مذاکرات کمتر از ما احتیاج ندارید؛ بله، ما دوست داریم تحریم‌ها برداشته بشود امّا اگر تحریم هم برداشته نشود ما می‌توانیم از طرق دیگری خودمان را اداره کنیم؛ این ثابت شده…. امّا دولت کنونی آمریکا به این مذاکرات نیاز واقعی دارد؛ این‌ها در کارنامه‌ خودشان، یک نقطه اساسی که می‌توانند مطرح کنند، این است که ما توانستیم جمهوری اسلامی ایران را بیاوریم سر میز مذاکره و فلان مطلب را به او تحمیل کنیم؛ این‌ها احتیاج دارند به این. اگر احتیاج طرف مقابل به این مذاکرات بیشتر از ما نباشد – که حتماً هست – لااقل کمتر از ما نیست؛ چرا تهدید می‌کنند؟ بنده با مذاکراتی که در زیر شبح تهدید انجام بگیرد، موافق نیستم. بروند حرف بزنند، مذاکره کنند، به توافق برسند، اشکالی ندارد – البتّه درحالی‌که آن خطوط اصلی را رعایت کرده باشند – لکن به‌هیچ‌وجه تحمیل را قبول نکنند، زور را قبول نکنند، تحقیر را قبول نکنند، تهدید را قبول نکنند.

قدرت پارلمان

همین اظهارات رهبر معظم انقلاب کافی بود تا نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز به فکر استفاده از ابزار «قدرت پارلمان» بیفتند تا با راهی پیش بینی شده در قانون مانع زیاده خواهی آمریکا شوند.

۳ فوریت

طرح «۳ فوریتی» که در قانون آیین نامه داخلی مجلس برای «حالت کاملاً اضطرارى و حیاتى و براى مقابله سریع با خسارت حتمى» پیش بینی شده است، از مهم‌ترین ابزار «پارلمان» بود که نمایندگان به دنبال استفاده از آن برای عقب راندن آمریکا از مذاکره با چاشنی تهدید شدند.

توقف

جواد کریمی قدوسی با تهیه طرح ۳ فوریتی برآن شد تا مذاکرات هسته‌ای تا زمان رفع همه تهدیدات نظامی علیه ایران متوقف شود، به طوری که در مورد طرح خود به باشگاه خبرنگاران گفت: در صورت تصویب، این طرح دولت را موظف می‌کند، صریحاً مذاکرات خود با ۱+۵ را به علت ادامه تهدیدات نظامی در روند مذاکرات قطع کند و تا زمانی که آمریکایی‌ها رسماً توسط سخنگوی خود اعلام نکنند که در حین و بعد از مذاکرات دیگر درباره تهدیدات علیه ایران اظهاراتی به میان نخواهند آورد، این مذاکرات قطع شود.

عضو کمیسیون امنت ملی و سیاست خارجی مجلس روز گذشته نیز از افزایش امضاهای این طرح ۳ فوریتی به ۵۰ امضا خبر داد و گفت: امضا‌ها همچنان در حال افزایش است.

مخالفت لاریجانی

یکی از نمایندگان مجلس که در جلسه صبح روز گذشته فراکسیون رهروان ولیت حضور داشت، به نقل از لاریجانی گفت: رئیس مجلس به شدت با واکنش‌های تند از جمله ارائه طرح‌های غیرکارشناسی ۳ فوریتی که هم‌اکنون به امضای چند نماینده رسیده به شدت مخالفت کرد.

نماینده سیستان تصریح کرد: رئیس مجلس تاکید داشت «ما با تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای هیچ زاویه‌ای نداریم بنابراین باید به دور از واکنش‌های عجولانه اجازه دهیم تیم مذاکره‌کننده پای میز مذاکرات اهداف نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را به کرسی بنشاند؛ مقام معظم رهبری حمایت خود را از تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای اعلام داشته‌اند بنابراین ما نیز در مجلس باید تابع معظم له باشیم».

بررسی طرح

این در حالی است، بهروز نعمتی سخنگوی هیئت رییسه مجلس امروز از بررسی طرح سه فوریتی توقف مذاکرات هسته‌ای تا پایان تهدید‌ها در جلسه صبح امروز این هیأت خبر داده است.

نظر مجلس

اما علی رغم نظرات مختلف در مورد روند مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۵+۱ که در حال حاضر مذاکرات کار‌شناسی انجام می‌شود، در جلسه علنی یکشنبه – ۲۰ اردیبهشت ماه – ۲۰۰ نماینده مجلس طی بیانیه‌ای اعلام کردند:

* اگر چه استخدام زبان تهدید در دیپلماسی چیزی جز جیغ ناشی از ترس به حساب نمی‌آید، برای دولت آمریکا که خود بار‌ها تقاضای مذاکره در موضوع هسته‌ای را نموده است، چنین رفتاری سخیف‌تر است، لذا همانگونه که ملت بزرگوار ایران در طی ۳۵ سال پس از انقلاب به اینگونه تهدیدات وقعی ننهادند، مذاکره کنندگان که نمایندگی این ملت را به عهده دارند، پاسخی در خورشان را بدان‌ها داده و نشان دهند قلمرو مذاکرات، ساحت اینگونه بازیگوشی‌های ناشیانه نیست و مذاکرات همراه با تهدید را به کام آنان تلخ نمایند.

* وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران موظف است بر پایه رهنمودهای رهبر بزرگوار انقلاب اسلامی و تذکرات فوق، نتایج مذاکرات را به مجلس شورای اسلامی تقدیم دارد تا با دریافت نظرات نمایندگان ملت، تکلیف این پرونده بر اساس منافع ملی کشور روشن شود.

توقف یا مسامحه

آینده پرونده هسته‌ای ایران در گرو تصمیم نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. آیا مذاکرات هسته‌ای را تا اتمام تهدید‌های نظامی آمریکا «متوقف» می‌کند و یا از طریق مسیرهای دیگری همچون «مسامحه» از کنار تهدیدات وقیحانه ایالات متحده عبور خواهند کرد؟